woensdag 10 maart 2010 09:06
PUTTEN - Vorige week woensdag vonden de gemeenteraadsverkiezingen plaats. Met behoorlijke verschuivingen. Althans voor wat betreft zetels. Maar verschoof er in wezen wel zoveel? Een analyse.

door Tijs van den Brink

Het opkomstpercentage was magertjes: 65% tegenover 71% vier jaar geleden. Dat beeld was vergelijkbaar met andere gemeenten. Het aantal uitgebrachte geldige stemmen was 11.595 (in 2006 : 12.344). Het aantal zetels is 19. Voor elke zetel zijn er dus 610 stemmen nodig (de kiesdeler). Maar één kandidaat werd met voorkeurstemmen gekozen: nummer 5 van de lijst van Wij Putten Wilma van Voorst. Dat betekent dat Gert van Westing (nummer 4) niet als raadslid is gekozen. Vermeldenswaard is ook dat er twee broers in de raad komen, ook nog van dezelfde partij: Henri en Herman Luitjes van Wij Putten.
Samen sterk
Nu kregen de christelijke partijen samen 11 zetels: ChristenUnie 5, CDA 4 en SGP 2. In de vorige raadsperiode hadden de drie christelijke partijen samen 10 zetels: ChristenUnie 4, CDA 4 en SGP 2. De andere partijen hebben er nu 8: Wij Putten 4, Gemeentebelangen 3, VVD 1. De vorige keer was dat nog 9: Gemeentebelangen 5, PvdA/GroenLinks 2, VVD 2. Werd Putten christelijker? Volgens de uitgebrachte stemmen niet. Nu haalden de drie christelijke partijen samen 5804 stemmen, de andere partijen samen 5791. Verschil: 13 stemmen. In 2006 haalden de christelijke partijen nog 6470 stemmen, de anderen toen samen 5874. Het verschil was toen nog 596 stemmen. Het verschil is kleiner geworden, ten nadele van de christelijke partijen. Hoe kan het dan dat de christelijke partijen er toch een zetel bij kregen en de andere partijen er een in moesten leveren? Het antwoord is simpel, door de lijstverbinding die de drie christelijke aangingen werden ze samen sterk. Zonder lijstverbinding van de christelijke partijen zou de ChristenUnie 4 zetels gekregen hebben en Gemeentebelangen ook 4.
Minder spectaculair dan het lijkt
Tot en met de vorige raadsperiode hadden we in Putten één lokale partij: Gemeentebelangen. Die verloor nu fors: van 5 naar 3. Dat lijkt veel maar is in werkelijkheid minder dan het lijkt. Bij de vorige verkiezingen was de vijfde zetel een restzetel, die raak je gemakkelijk weer kwijt. En hadden de christelijke partijen geen lijstverbinding gehad, dan had Gemeentebelangen er nu 4 gehad. Daarmee is het al grotendeels verklaard. Dan spelen nog twee dingen mee. In de eerste plaats dat Gemeentebelangen het na tal van verkiezingen nu voor het eerst moet doen zonder Wien van den Brink. In de tweede plaats dat er een andere locale partij bijkwam: Wij Putten.
Wij Putten komt als nieuwe partij ineens met 4 zetels in de raad. Toch iets minder spectaculair dan het op het eerste gezicht lijkt en wel om de volgende redenen. In de eerste plaats gaat het niet echt om allemaal nieuwe stemmen: we mogen aannemen dat Henri Luitjes het gelukt is zijn twee zetels van PvdA/GroenLinks (maar liefst 1607 stemmen in 2006) mee te nemen naar Wij Putten (die nu kwam op 2248 stemmen). In de tweede plaats deden de locale partijen het over het algemeen overal goed. En in de derde plaats: Wij Putten, de ene locale partij, snoepte vooral stemmen en zetels weg van Gemeentebelangen, de andere locale partij.
Het kan raar gaan
Dat laat onverlet dat Wij Putten de partij is die het meeste won. Die kwam op 2248 stemmen (19,39%). Een andere winnaar was de SGP. Die had nu 1299 stemmen (11,2%) en bij de vorige verkiezingen 1205 (9,76%) De SGP won dus zowel in aantal als in procenten. Per saldo de enige partij van de oude raad die won. De andere partijen (ChristenUnie, Gemeentebelangen, CDA en VVD) verloren zowel in aantal stemmen als in procenten. Maar de vertaling naar zetels kan raar gaan. De ChristenUnie had nu 275 stemmen minder dan vier jaar geleden en kreeg een zetel méér. De ChristenUnie had op eigen kracht nog geen 4 zetels maar kreeg er 5. Het CDA kreeg 485 stemmen minder en bleef in zetels gelijk. De VVD had maar 107 stemmen minder en kreeg een zetel minder. Hoe het zij, wat verder telt is vooral het aantal zetels: bij wethoudersverkiezing en bij beslissingen in de raad en in de commissies..
Verleidelijk maar niet verstandig
Er moet nu een nieuw college komen. De collegeonderhandelingen zijn in volle gang. Hoe komt het nieuwe college er uit te zien? Hoe moet die er uit komen te zien? In de eerste plaats moet gekeken worden naar de uitslag van de verkiezingen: wie werd de grootste partij, hoe is de grootte van de andere partijen en welke partijen wonnen. De grootste partij werd ChristenUnie. Die neemt het voortouw en mag proberen een college te vormen. Het kan verleidelijk zijn om een college te vormen uit de drie christelijke partijen. Toch is dit niet verstandig. Er moet ook gekeken worden naar de volgende partij in grootte en naar de partij die het meest won. In beide gevallen is dat Wij Putten. Daar kun je niet omheen, dat moet je ook niet willen. De oplossing ligt voor de hand: een college van ChristenUnie, Wij Putten en CDA, wat steunt op 13 van de 19 zetels. Putten zet daarmee een goede traditie voort: al is er in de raad een meerderheid voor de christelijke partijen, toch ook een andere partij laten deelnemen aan het college. Een democratie die zichzelf respecteert houdt ook rekening met minderheden. Wel is het de vraag of genoemde partijen aanvaardbare wethouderskandidaten hebben. Van twee partijen weten we met wie men komt: de ChristenUnie komt met Ard Kleijer en het CDA met Jan Kuit. Maar van Wij Putten weten we nog weinig. Wil Henri Luitjes zelf wethouder worden? Zo niet, wie dan van de lijst? Of wil hij zelfs komen met iemand die wel in Putten woont maar niet op de lijst staat? En willen de andere partijen dat? Van belang is dat ChristenUnie, samen met het CDA, hun best doen om er samen uit te komen met Wij Putten. Niet zulke eisen stellen dat Wij Putten wel afhaken moet. Aan de andere kant moet Wij Putten bereid zijn zitting te nemen in het college. De mensen van Wij Putten zaten de afgelopen raadsperiode voor PvdA/GroenLinks in de oppositie. Dan kun je haarfijn aangeven hoe het niet moet. Als men nu deelneemt aan de coalitie, mag men aangeven hoe het wel moet. En komt deze coalitie er niet uit, dan is er werkelijk van alles mogelijk.
Geld is er niet
Bij een college hoort een collegeprogramma: punten waar de coalitie het over eens wordt om zich in de volgende raadsperiode aan te houden. Elke coalitiepartij zal proberen zoveel mogelijk uit het eigen verkiezingsprogramma in het collegeprogramma te krijgen. Over veel zaken zal niet lang gepraat hoeven te worden: ambtsgebed voor en na de raadsvergadering kan blijven en de winkels, sporthal en sportvelden zullen op zondag gesloten blijven. Belastingverhogingen zijn we niet te wachten, de verkiezingsprogramma's van alle partijen waren daarin duidelijk. Over nieuwe, grote projecten hoeft men geen ruzie te maken, geld is er niet. Moeilijker wordt het om het er over eens te worden waarop bezuinigd moet worden. En daarmee samenhangend: wie neemt de portefeuille van financiën? Dat kan bij de coalitievorming nog wel eens een probleem worden. En dan het MFC. Daarover moet natuurlijk wel gepraat worden. Het vorige collegeprogramma ging nog min of meer uit van een MFC. De animo daarvoor lijkt steeds minder te worden. Wij Putten en het CDA maken er geen geheim van, dat ze het niet zien zitten. De ChristenUnie had in haar verkiezingsprogramma staan: “Daarbij spreekt ons het idee van een MFC in de omgeving van het gemeentehuis aan. Waarbij de omvang o.a. afhankelijk zal zijn van de financiële mogelijkheden en deelnemende partijen." Uit de tekst blijkt dat een MFC, wat de ChristenUnie betreft, geen breekpunt hoeft te worden. Eén ding vraagt hier nog de aandacht: de omvang van een MFC. De financiële positie is niet best, dus dan zou het een klein MFCeetje moeten worden. Het ergste wat men Putten kan aandoen is de hele structuur van het hart van Putten ontwrichten en er een goedkoop karakterloos gebouw neerdrukken. Die zijn er al genoeg.
Het hoeft niet lang te duren
De ChristenUnie werd de grootste partij. Wij Putten de tweede. Een college van ChristenUnie, Wij Putten en CDA ligt in de rede: twee christelijke (landelijke) partijen en een niet-christelijke (locale) partij. In het collegeprogramma kan vastgelegd worden dat Putten zijn christelijk karakter ook gemeentelijk blijft behouden: handhaving ambtsgebed en winkels en sporthallen/sportvelden op zondag gesloten houden. Temeer omdat ook veel christelijke kiezers op een lokale partij stemmen en alle partijen voor de verkiezingen aangaven er geen behoefte aan hebben hierover moeilijk te doen. Bezuinigingen en een MFC hoeven binnen het college geen breekpunt te worden. En verder is het een kwestie van geven en nemen. En Putten kan op zoek naar een nieuwe christelijke burgemeester. Volgens burgemeester Van Putten hoeft de collegevorming niet lang te duren. Let wel wat hij zei: “Het hóéft niet lang te duren..."